Zomer EHBO deel 3. Mannen, water, alcohol & verdrinking

Recentelijk stond er een interessant artikel in Trouw. Strekking hiervan is dat uit onderzoek blijkt dat er regelmatig een gemene deler is bij verdrinkingen.  80% blijkt man, bij 40% is drank of alcohol in het spel (zie onderstaand artikel). 

Dat door overmatig middelen gebruik in het uitgaansleven mensen overlijden ten gevolge van een verkeersongeval (onverlichte fiets, door het rood rijden, over de weg zwalken, met teveel op achter het stuur kruipen) of verdrinking (onbedoeld te water raken of er in half bewusteloze staat ingegooid of geslagen worden) mag ook via dit artikel helder zijn. De specifieke oorzaak zit hem dan echter maar deels in het baldadige gedrag.

Veel belangrijkere factor is de verminderde coördinatie, geringer beoordelingsvermogen, tragere reactiesnelheid en de verzwakte motoriek na een avondje “stappen” en bovenal de fysieke reactie van het lichaam op de plotsklapse sterke koude op het oververhitte lichaam.

Afstemmen per doelgroep

Het (b)lijkt veel logischer om de preventie heel specifiek af te stemmen op iedere leeftijdsgroep. Zeer jonge kinderen en hun ouders in de buurt van vijvers en zwembaden,  kinderen zonder zwemdiploma’s of zonder ervaring met wind, water stroming en de zee, toeristen zonder kennis van de betekenis van vlagsignalen aan de kust, ouderen met afnemende conditie of gezondheidsproblemen en verminderde zwemvaardigheid, etc.  Uiteraard is aan het percentage gezien  er een oververtegenwoordigde teveel drinkende doelgroep mannen in de leeftijd van  15-25 jaar. Deze mannen hebben door hun patserig gedoe en ‘bokito’ gedrag  o.a. verdrinkingsongevallen tot gevolg. Een treurige constatering en een maatschappelijk statistisch gegeven. Maar ja…wie van hen leest dit soort artikelen. 

Don't Drink and Drown

 De eerste campagne op dit terrein was in tegenstelling tot het artikel, al veel eerder gepubliceerd, namelijk in 2004. In 2016 is dit in de UK echter weer geactualiseerd. 

De ILS = International Lifesaving Society promoot de derde week van Juli als Nationale Verdrinking Preventie week. Daarin worden dan allerhande acties en campagnes gevoerd om de preventie tegen verdrinking te benadrukken en onder de aandacht van het grote publiek en de risicogroepen te brengen.

Artikel Trouw: Wie iets wil doen aan verdrinking van volwassenen, moet vooral mannen waarschuwen voor alcohol 

door Petra Modderkolk.

De oogst van de afgelopen twee weken: 24-jarige verdronken in Amsterdam-Oost, 42-jarige overleden in plas bij Roermond en een tiener verdronken in de IJssel. Natuurlijk, elke verdrinking staat op zichzelf. Een sterke stroming, een hartstilstand of het ontbreken van zwemdiploma’s.

En toch, zegt Guido Reijnen, forensisch arts bij de Amsterdamse GGD, hebben veel van die incidenten een gemene deler. Tachtig procent van de verdrinkingsslachtoffers is man - zo ook de slachtoffers deze maand.

En bij ongeveer veertig procent van de ongelukken was alcohol of drugs in het spel. Daarom moet preventie zich meer gaan richten op mannen, vindt Reijnen. En hun gebruik.

Reijnen baseert zich op onderzoek naar verdrinkingsdoden in de regio Amsterdam. Gegevens voor heel Nederland zijn er niet. “Als iemand in het water is overleden, verschilt het per regio of de forensisch arts kijkt naar alcohol. In Amsterdam wordt dat standaard gedaan. We hebben daarom alleen goede gegevens uit de hoofdstad.”

Risico's

In de binnenstad van Amsterdam heeft 55 procent van de slachtoffers gedronken of drugs gebruikt. Dat is aan de hoge kant omdat het ook om de grachten gaat waar veel mensen uitgaan. In de hele regio gaat het om 40 procent. Dat laatste cijfer is volgens Reijnen te vertalen naar ander stedelijk gebied en ook naar het buitengebied. Reijnen promoveert op verdrinkingsslachtoffers en ziet deze percentages ook terug in internationale literatuur.

Mannen nemen toch al vaker risico’s en als ze iets op hebben, onderschatten ze gevaarlijke situaties nog meer. Ze zwemmen gevaarlijke rivieren over of ze springen van een hoge kant het water in. Reijnen: “Rivieren met sterkere stromingen zijn niet geschikt om in te zwemmen. Nuchter zul je niet zo snel te water gaan, maar als het leven er rooskleuriger uitziet, neem je het risico sneller.”

Aan de oppervlakte zie je het gevaar ook niet altijd. “Het water aan de kant van rivieren kan relatief rustig zijn, maar verderop ontstaat onderstroming. Dat geldt ook voor rivieren met zware scheepvaart. Schepen geven golfslag en een sterke zuiging.”

Het aantal verdrinkingsdoden is sinds 1950 enorm gedaald. Vooral onder kinderen vallen minder slachtoffers. Toch is sinds 2010 de dalende lijn gestagneerd en sterven er jaarlijks ongeveer tachtig mensen in het water door een ongeluk.

Jonge mannen

Om dat cijfer verder terug te dringen moeten jonge mannen beter geïnformeerd worden, vindt Reijnen. “Het heeft niet zo veel zin om preventie te richten op jonge vrouwen, want - dat klinkt misschien raar - die verdrinken zelden.” Engeland had in 2016 een campagne tegen verdrinking zoals Reijnen graag in Nederland zou zien. Met de hashtag #DontDrinkandDrown richtte de Britse reddingsmaatschappij zich op studenten, met name jonge mannen.

Het gevaar van recreatie aan de waterkant of op een bootje moet ook niet onderschat worden, zegt Reijnen. Een drankje hoort er voor veel mensen bij, maar als ze in het water vallen kunnen ze zich minder goed redden. Reijnen: “Als je in veilig zwemwater zit, vallen de risico’s mee. Maar rivieren zijn vaak niet veilig.”

Volg een EHBO Lifeguard/ reddingsbrigade cursus Meer zomerblogs